Bozkırın iskelesi:Ankara Garı

Ankara Garı - Küpür 01-04-2013Liman yok, Uçak yok, E tren de yok.

En yakın iskeleye ulaşmak tam 80 saat…

İşte 1800’lü yılların ikinci döneminde böyledir Ankara.

Nüfusunun büyük bölümü tarımla geçinir. Ya kuraklık vurur çiftçiyi, ya ayaz. Hadi diyelim iklimden yana şansları yaver gitti, mahsul iyi… Bu kez de şehir dışına çıkartıp satamaz ürününü. Ambarlarda çürür, fırsatçılar ellerini ovuşturur.

twitter.com/firatkozok

Layout 1Deutche Bank ile Osmanlı arasında imzalanan anlaşmayla 1889’da İzmit-Ankara hattının yapımına başlanır. Hat 31 Aralık 1892’de hizmete girer. Gar, uzun süre İstanbul–Ankara hattı ile hizmet verir. Bir süre sonra demiryolunun Kayseri’ye kadar uzatılması nedeni ile son durak olma özelliğini yitiren Ankara Garı, I. Dünya Savaşı sırasında yolcu trafiğine kapatılarak sadece askeri amaçlarla kullanılır. Aynı şekilde Kurtuluş Savaşı’nın verildiği yıllarda da Eskişehir cephesine destek sağlanmasında önemli bir rol üstlenir.

Ankara Garı’nın bugünkü modern mimarisine kavuşması ise 1937 yılına rastlar. Atatürk’ün talimatıyla 1934 yılında yeni ve Cumhuriyetin sembol binalarından birinin yapım kararı alınır. 30 Ekim 1937’de Başbakan Celal Bayar, TBMM Başkanı Kazım Özalp, çok sayıda bakan ve vekilin katılımıyla açılır. Haydarpaşa’nın yanında, evet çok mütevazıdır. Ama ve lakin, Haydarpaşa, Basmane gibi garlar tamamen yabancılar tarafından yapılırken, Ankara Garı’nın en temel özelliği, mimarından işçisine tüm çalışanlarının Türk olması dikkat çekicidir. Mimar, 25 yaşındaki Sekip Sabri Akalın’dır. Garın açılışını gazete haberi şöyle duyurur:

Ankara’nın yeni gar binası bugün saat 16.00’da Başvekil Celal Bayar’ın elile açıldı. Merasim, garın şehir tarafındaki yeni meydanında yapıldı. Devlet Demiryolları Umum Müdürü Ali Rıza, açılma nutkunu söyledikten sonra Başvekil Celal Bayar holün kapısındaki şeridi kesti. Davetlilere bekleme yerleri, yolcular büfesi, bekleme ve sıhhi imdat odası ve diğer kısımlardan sonra bodrum katındaki otomatik telefon dairesi, elektrik santralı, mutfak, sığınak ve bagaj deposu, salonlar, kazino gezdirildi ve izahat verildi.

Şehrin zevk yerlerinden birisi: Gar Gazinosu

Yeni gar binasının ardından Gar Gazinosu da Ankaralının hizmetine sunulur. 3 Kasım 1937 tarihli gazete haberi, gazinonun önemini anlatır:

Artık istasyon, yalnız gidenleri ağırlamak ve gelenleri karşılamak yeri olmaktan çıkmaktadır. Bu güzel salon ve onu şekillendirecek güzel sahnesi, Ankara Garı şehrin toplantı ve zevk yerlerinden birisi yapacaktır.

Yüksek sesle gülüşülmez Ankara Garı’nda

Gar, en yakın iskeleye 80 saat uzaklıktaki bir kent için nimettir. Dedik ya Haydarpaşa gibi ihtişamlı değildir diye, çünkü bariz ihtiyacı karşılamak içindir Ankara Garı. Mütevazıdır, kendi dünyasındadır, sessiz…“Memleketimden İnsan Manzaraları”adlı kitabında garı öyle bir betimler ki Nâzım Hikmet…

“(…)

Ankara Garı temizdir, rahattır ve bilhassa

yenidir.

fakat mermerlerin aydınlığına rağmen

anlatılması öyle zor (yahut öyle kolay) bir

şey vardır ki rüzgârında

bağrışılmaz, koşuşulmaz, yüksek sesle

gülüşülmez Ankara Garında.

o kadar ki

kalkacak tirenlerini ses-büyütenlerle

haykırdığı zaman

boş bulunursa insan

şaşırır, başka bir dünyadan sesleniyormuş

gibi.

Eskişehir’de simit salep molası

Bir tren garı, bir kentin yaşamında bu kadar mı köklü değişiklikler yapar? Evet… Bir yanda Devlet Konukevi’ne rakip gazinosu, bir yanda akşam yemeğini Ankara’da yeme, sabah kahvaltısını İstanbul’da yapmanın keyfi… Altan ÖymenBir Dönem Bir Çocuk adlı kitabında bir çocukluk anısını anlatırken tam da bu keyfe değinir:

Ankaradan İstanbula, İstanbuldan Ankaraya giden ekspres tren akşamları kalkardı. Adı ‘ekspres’ti ama, acele etmeden giderdi. Birçok istasyona uğrardı. Gece yarısı Eskişehirde 15-20 dakika dururdu. Trenden inilir, simit yenir, salep içilirdi. Sabahın çok erken bir saatinde İzmite varılırdıİzmitten sonra deniz görülürdü. İstanbula yaklaştıkça lokomotifden çıkan düdük sesleri, hedefe varmanın zaferini ilan eder gibi sıklaşır ve tizleşirdi… Tren hattının kenarındaki apartmanlardan, düdük seslerini işitip balkonlarına çıkanlar olurdu. Bazıları sabah kıyafetleriyle… Trenden onlara onlardan trene el sallayanlar olurdu.

Kimilerine göre Ankara’nın en güzel yönü, İstanbul’a dönüşü olsa da; bu dönüşün en güzel aracı, Ankara Garı’ndan kalkan ve yolcuların yer kapma telaşına tutuştuğu yemekli vagondur. O vagonu iple çekiyoruz… (Cumhuriyet Ankara 01-04-2013)

Reklamlar

About firatkozok

Cumhuriyet Gazetesi Cumhurbaşkanlığı - Başbakanlık Muhabiri
Bu yazı Uncategorized içinde yayınlandı ve , , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s