Posta Pullarında Ankara

posta pullarında ankara 11-12-2012Posta pulları tıpkı bayraklar, paralar gibi ulusların bağımsızlıklarının simgeleridir. Pul aynı zamanda o ülkenin çeşitli özelliklerini tasvir eden bir bilgi kaynağı olarak da nitelendirilebilir. Dünyada ilk kez 6 Mayıs 1840 tarihinde İngiltere’de kullanılan pullar, Osmanlı’ya 13 Ocak 1863’te girmiş.

Posta pulları ve bununla ilgili ilk gün zarfı, özel gün damgası, posta kartı ve benzeri maddeleri biriktirmeye “Filateli (Pulculuk), bu işi yapan kişiye de “Filatelist” deniyor. Birçoğumuz yaşamımızın bir döneminde amatör birer filatelist olmuşuzdur ancak bu iş hem geniş bir pul yelpazesi oluşturmak hem de onları korumak noktasında oldukça zor bir iş. Sahibi olamasanız da kısa bir yolculuk yapmak için PTT’nin internetteki filateli sayfasında gezinebilir, ya da kurumun açtığı sergilere katılabilirsiniz.

Biz bugün Cumhuriyetin başkentinin posta pullarındaki yansımalarının peşine düşeceğiz.

twitter.com/firatkozok

Nasıl mı? Kent kültürünün korunması ve yaşatılması konusunda emek harcayan güzide merkezlerden birinin katkılarıyla: Vehbi Koç ve Ankara Araştırmaları Merkezi (VEKAM).

VEKAM 2009-2010 yıllarında bir dizi bilim ve gönül insanının katkılarıyla gerçekleştirdiği yoğun bir çalışmanın ardından Posta Pullarında Ankara adlı bir eser yayımladı. Çalışmada 1922-2008 yılları arasında tedavüle çıkarılan ve doğrudan Ankara ile ilgili görselleri içeren pullar araştırılmış. Ulusal ve uluslararası pul kataloglarında yapılan incelemeler sonucunda Ankara ile doğrudan ilgili 78 pul serisi ve bu seriler içinde yer alan toplam 109 pul bulunduğu saptanmış.

Eserin bir kopyasını aldım ve bir gece boyunca o kadar güzel bir yolculuğa çıktım ki, sizi de buna ortak etmesem olmazdı…

Ankara’yı konu alan ilk pul hangisiydi, Cumhuriyetin ilk binaları, Ankara’nın önemli günleri pullara nasıl yansıdı, hepsini birer örnekle ele alalım mı?

Buyrun…

Ankara konulu ilk pul…

25Ankara’yı konu alan ilk pul “Türkiye Büyük Millet Meclisi Serisi” adını taşır. Pulun üzerinde 23 Nisan 1920’de açılan Büyük Millet Meclisi yer alır. Pul, Türkiye Cumhuriyeti’nin 29 Ekim 1923’te resmen ilan edilmesine kadar geçen süre içinde faaliyet gösteren Ankara hükümeti döneminde basılır.

29Yukarıdaki pul da Atatürk’ün ebedi istirahatgâhı olan Anıtkabir’in açılışı anısına 10 Kasım 1953’te basılır. Naaşın taşındığı tarih, pulun üzerine “10.XI.1953” olarak yazılır. Avusturya Devlet Matbaası’nda basılan pulun baskı sayısı 180 bindir.

Cumhuriyet döneminin ilk barajı olan, daha önce bu köşede 30öyküsünü ele aldığımız Çubuk Barajı da, 1 Nisan 1943’te pullara motif olur. Tam 24 milyon adet basılan “Atatürk-İnönü” serisinde kent planlama uygulamalarının ilk örneklerinden olan barajın ihtişamlı görüntüsü yer alır.

43Ankara’nın kültür sanat yaşamı da unutulmaz elbette. “Türk Tiyatrosu’nun 100. Yılı” adlı seri, 30 Mart 1959’da piyasaya sürülür. 3 milyon adet basılan pulun üzerinde Ulus’taki Sergi Evi (Opera Binası) yer alır. Pulun üzerinde tiyatronun evrenselliğini, çeşitliliğini, farklı düşünceleri ve hümanizmayı ifade eden çizimler yer alır.

Ankara’nın temel eğitim kurumları da ilgi gören pul motifleri arasında yer alır. 4 Aralık 1959’da Siyasal Bilgiler Fakültesi’nin 100. yılı, 9 Ocak 1961’de Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi’nin 25. yılı, 1963’te Gazi Eğitim Enstitüsü, 15 Kasım 1966’da ODTÜ’nün 10. yılı, 13 Kasım 1996’da da Ankara Üniversitesi’nin 50. yılı anısına pullar basılır.

51Başkentin simgelerinden biridir Julyanus Sütunu. Sütunun kesin yapım tarihi ve kimin yaptığı tam olarak bilinmez. Arkasına gökyüzünü, bulutları ve ağaçları alan sütün, dikkatli bakıldığında zamanın dışındaymış duygusunu uyandırır. “1 kuruşa” satışa sunulan pullardan 1963 yılında 3 milyon adet basılır. Julyanus Sütunu’ndan 1 yıl sonra Ankara’nın simgelerinden bir diğeri yer alır posta pullarında: Augustus Tapınağı. 500 bin adet basılan pulun üzerinde, önde Augustus Tapınağı, arkada Hacı Bayram Camisi’nin minaresi görülür. Bu görüntü Ankara’nın farklı dinleri ve kültürleri bir arada yaşayan ve yaşatan bir merkez olduğunu belgeler.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasına, Kurtuluş Savaşı’nın yürütülmesine, sosyal, 59hukuksal ve ekonomik devrimlere tanıklık eden en önemli mekanlardan biridir. Çankaya Müze Köşkü. Atatürk’ün 1921-1932 yılları arasında ikâmet ettiği köşk, 1963’te posta pullarında yerini alır.

71Eşsiz bir sanat eseridir 27 Aralık 1969’da piyasaya çıkan o pul… Atatürk’ün Ankara’ya gelişinin 50. yılı anısına 350 bin adet bastırılmıştır. Gazi’ye 27 Aralık 1919’da Ankara’ya geldiği ilk gün yapılan karşılama törenini tasvir eden ünlü resim yer alır. Aynı seriyle basılan bir diğer pulda da Atatürk, kendisini Sivas’tan Ankara’ya getiren Benz marka üstü açık otomobilde görülür.

Toplumsal bir hafıza ve bilgi kaynağıdır pullar…

 

O öğrenciler bir ‘çocuğu’ heyecanlandırmış

Tarihe yolculuğun en güzel yanlarından biri de, değindiğiniz konunun hiç ummadığınız bir yerde birilerini heyecanlandırması, onları alıp yıllar öncesine götürmesidir.

Geçtiğimiz hafta “Brunei’den Saman Almadan Önce” başlıklı yazıda Yüksek Ziraat Enstitüsü’nün onurlu tarihini ele almıştık. Yazıda kullandığımız görsellerin birinde, okulun ilk öğrencilerini nasıl alacağı duyuruluyor uygun koşulları taşıyan 5’i kız, 50 öğrenci, enstitüye davet ediliyordu. “O 50 öğrenci varya!” diye aradı Doç. Dr. Hüner Tuncer… Gerisini ondan dinleyelim:

“Sözünü ettiğiniz 1936 yılı Yüksek Ziraat Enstitüsü mezunu 5 kızdan biri annem Dr. Hadiye Tuncer, 45 erkek mezundan biri de babam Hamdi Tuncer’di. Bu her iki öğrenci de, Atatürk’ten aldıkları inanç ve özgüvenle, mezun olduktan sonraki yaşantılarını ülkemizi çağdaş bir ülke haline getirme savaşımına adamıştı. Bana onlardan geri kalan ise, iki tertemiz, çalışkan ve dürüst insanın çocukları olma onurudur!” (Cumhuriyet 11-12.2-12=

Reklamlar

About firatkozok

Cumhuriyet Gazetesi Cumhurbaşkanlığı - Başbakanlık Muhabiri
Bu yazı Uncategorized içinde yayınlandı ve , , , , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s